Przestępstwo określone w art. 240 k.k. polega na niepowiadomieniu organu powołanego do ścigania czynów zabronionych o podejrzeniu popełnienia niektórych najcięższych przestępstw – wymienionych w tym przepisie – w sytuacji posiadania o tym wiarygodnej informacji.
W katalogu czynów, co do których istnieje prawny obowiązek ich zgłaszania, znajdują się
m.in. przestępstwa popełnione z użyciem przemocy seksualnej przeciwko osobom małoletnim.
Zgodnie z obowiązującymi przepisami (art. 240 k.k.), istnieje nie tylko moralny, ale również prawny obowiązek zgłaszania podejrzenia, że doszło do seksualnego skrzywdzenia dziecka.
W praktyce karno-procesowej najpowszechniejszym zewnętrznym źródłem informacji
o przestępstwie jest właśnie zawiadomienie.
Obowiązkiem każdego, zarówno etycznym ale też prawnym jest reagowanie zawsze w sytuacji, gdy widzimy, słyszymy bądź mamy wiarygodne informacje z innego źródła, że doszło do skrzywdzenia dziecka.
W prawie polskim przestępstwa seksualne uregulowane zostały w rozdziale XXV Kodeksu karnego pt. Przestępstwa przeciwko wolności seksualnej i obyczajności.
Są nimi: przestępstwo zgwałcenia, seksualnego wykorzystania niepoczytalności lub bezradności, seksualnego wykorzystania stosunku zależności lub krytycznego położenia, obcowania płciowego lub innych czynności seksualnych, prezentacji treści pornograficznych, wykonania czynności seksualnej, propagowania treści pornograficznych, groomingu (kontaktu zdalnego w celu wykorzystania seksualnego w świecie realnym), zdalnego nakłaniania do obcowania płciowego, innych czynności seksualnych lub udziału w produkcji treści pornograficznych, propagowania lub pochwalania zachowań o charakterze pedofilskim, kazirodztwa, zmuszania do prostytucji czy też sutenerstwa.
Zgodnie z unormowaniem zawartym w art. 240 k.k., każdy – kto wie lub w sposób uzasadniony przypuszcza, że doszło do popełnienia czynu zabronionego wobec dziecka, jest zobowiązany powiadomić o tym policję lub prokuraturę. Rolą tych organów jest zweryfikowanie zawiadomienia, zgromadzenie dowodów, ujawnienie sprawcy i postawienie go w stan oskarżenia.
Ważne! Wprowadzenie prawnego obowiązku zgłaszania przestępstw seksualnych przeciwko małoletnim ma wpływ na ochronę dzieci przed przestępczością godzącą bezpośrednio w ich godność.
Niewypełnienie obowiązku określonego w art. 240 k.k. rodzi konsekwencje prawnokarne. Skoro obowiązek ten ma charakter obowiązku prawnego, za jego niewypełnienie przewidziana jest kara pozbawienia wolności do 3 lat.
Momentem powstania obowiązku wynikającego z art. 240 k.k. jest chwila uzyskania wiarygodnej wiadomości o popełnieniu przestępstwa z katalogu wskazanego w tym przepisie.
Posiadana wiadomość powinna być wiarygodna. Oznacza to, że jeszcze przed wszczęciem postępowania, istnieją dane, które w sposób obiektywny wskazują na wysoki stopień prawdopodobieństwa, że czyn miał miejsce. Wiarygodna wiadomość nie może mieć charakteru plotki ani pogłoski. Osoba zawiadamiająca powinna sama powinna ocenić, czy wiedza jaką posiada obiektywnie wskazuje na podejrzenie popełnienia przestępstwa (jakie zna fakty, czy potrafi wskazać potencjalne dowody, kto jest pokrzywdzonym i kto może być sprawcą).
Co więcej, jeśli zasady normalnego wnioskowania prowadzą osobę do wewnętrznego przekonania, że sprawą powinny zająć się organy dochodzeniowo -śledcze, wówczas po jej stronie rodzi się obowiązek złożenia zawiadomienia.
W przypadku przestępstw przeciwko małoletnim ocena wiarygodności informacji może przysparzać trudności z uwagi na specyfikę tego rodzaju czynów zabronionych.
W przeważającej ilości spraw nie ma naocznych świadków przestępczych zachowań.
Ważne! Jeśli osoba uzyskująca wiadomość o skrzywdzeniu dziecka, nie ma żadnej obiektywnej możliwości jej weryfikacji, wówczas organ procesowy może otrzymać zgłoszenie, które będzie złożone w celu zabezpieczenia się przed odpowiedzialnością karną za niezrealizowanie obowiązku wynikającego z art. 240 k.k.
W kontekście przestępstw polegających na seksualnym krzywdzeniu dzieci, pamiętać należy
o uważności w kontaktach z małoletnimi, zwłaszcza jeśli pochodzące od nich informacje budzą niepokój.
Podsumowanie – każdy, kto ma wiarygodną informację, że doszło do seksualnego skrzywdzenia osoby małoletniej lub innego czynu przeciwko obyczajności, ma prawny obowiązek zawiadomienia organów powołanych do ścigania przestępstw.
Niezawiadomienie grozi karą.
Zgłoszenie skierowane do Państwowej Komisji jest równoznaczne z formalnym zawiadomieniem o sprawie.
Państwowa Komisja ma ustawowy obowiązek przekazania każdego zgłoszenia dotyczącego podejrzenia popełnienia przestępstwa seksualnego wobec dziecka lub przestępstwa niezawiadomienia z art. 240 k.k. – do właściwego prokuratora.
Pamiętaj! Masz wiarygodną wiedzę na temat podejrzenia skrzywdzenia dziecka – zawiadom
o tym policję, prokuraturę lub Państwową Komisję.
Twoje zgłoszenie powinno zawierać jak najwięcej informacji.
Podaj – miejsce i czas domniemanego przestępstwa, wskaż osobę pokrzywdzoną
i potencjalnego sprawcę. Poinformuj o świadkach lub innych istotnych okolicznościach.